7.4 ZESPOŁY ŚPIEWACZE I OBRZĘDOWE
- ZESPÓŁ FOLKLORYSTYCZNY FOLUSZ Z GIEDLAROWEJ
Zespół Folklorystyczny „Folusz” z Giedlarowej został utworzony 1995 roku przy GOK Gminy Leżajsk z inicjatywy Małgorzaty Kuli. Swoją działalność opiera na opracowywaniu, pokazywaniu obrzędów i tradycji ludowych występujących na wsi leżajskiej oraz ich dokumentowanie.
Założycielem zespołu, autorem widowisk i wieloletnim opiekunem była Małgorzata Kula. Obecnie opiekunem i choreografem zespołu jest– Jadwiga Kula - Romanek, kierownikiem muzycznym i akompaniatorem - Stanisław Osip a scenarzystą i reżyserem Małgorzata Kula .
W swoim repertuarze posiada kilkanaście widowisk obrzędowych – związanych z życiem na wsi i pracą na roli, wiele archaicznych pieśni i tańców z okolic Leżajska. Należą do nich m.in.: widowiska kolędnicze, „Giedlarowskie wesele”, widowiska dożynkowe, widpwiska związane z kultem religijnym i innymi obrzędami dorocznymi.
Scenariusze do tych widowisk powstają na podstawie przekazów ustnych, zebranych w środowisku, od najstarszych członków zespołu i innych zamieszkujących teren leżajskich wsi. Rzetelność tych przekazów potwierdza się korzystając z badań prowadzonych w przeszłości na tym terenie przez Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie. Do tych obrzędów gromadzone są odpowiednie, stosowne do przedstawianego czasu – stroje dla wykonawców i rekwizyty; naczynia, narzędzia gospodarskie itp. Często są to oryginalne przedmioty, „uratowane” przed spaleniem lub zniszczeniem. Czasem trzeba je rekonstruować, na szczęście „pod okiem” znawców czyli najstarszych członków zespołu. W widowiskach podaje się autentyczne, tradycyjne potrawy, charakterystyczne dla tego regionu, np.: kapusta z grochem, pierogi, gołąbki, kaszaki jaglane i gryczane, chleb razowy, korowol/ weselny/, racuchy, żur i in.
Folusz, dzięki starannie odtworzonym strojom, trafnie wyreżyserowanym widowiskom obrzędowym należy do grupy zespołów autentycznych. Przy zespole działa grupa taneczna, która w swoim repertuarze posiada tańce z okolic Przeworska, Rzeszowa, lasowiackie.
„Folusz” bierze czynny udział w przeglądach i konkursach, zarówno wojewódzkich, ogólnopolskich i międzynarodowych - zdobywając prestiżowe nagrody. Ponadto w 2010 roku za upowszechnianie tradycji i kultywowanie obrzędów ludowych „Folusz” otrzymał Nagrodę Zarządu Województwa Podkarpackiego i Nagrodę Powiatu Leżajskiego. W roku 2016 Zespołowi Folklorystycznemu „Folusz” z Giedlarowej przyznano zaszczytną Nagrodę im. Oskara Kolberga „Za zasługi dla kultury ludowej”.
Zespół dokonał także rejestracji niektórych widowisk i pieśni przy współpracy z red. Jerzym Dynią (TVP Rzeszów S.A.). Zostały one wydane jako integralne części wydawnictw albumowych: „Giedlarowskie wesele”, „Na św. Michoł”, „Słoma w życiu człowieka wczoraj i dziś”, „Ten magiczny len”, „Foluszowe po giedlarowsku kolędowanie”. Kilka z nich prezentowała TVP Rzeszów w programach „Spotkanie z folklorem”.
Fragment „Giedlarowskiego Wesela”
https://www.youtube.com/watch?v=BfGfI5Fo4hE
- ZESPÓŁ PIEŚNI I TAŃCA KAMIEŃ
Początki Zespołu Pieśni i Tańca KAMIEŃ z Kamienia sięgają lat 60 XX wieku. To w 1967 roku pojawiły się pierwsze kulturalne ruchy społeczne – wokalne i taneczne, głęboko zakorzenione w kulturze regionu. W 1971 roku wyodrębniona została grupa taneczna, która pod okiem znakomitych instruktorów trwała do 1998 roku. Najprężniejszą aktywność grupy notuje się na przełom lat 80tych i 90tych, kiedy to zespół koncertował nie tylko na forum gminnym i wojewódzkim ale też na arenie międzynarodowej: Francja, Węgry, Niemcy, Ukraina. Niestety z powodu migracji dużej części grupy za granicę w poszukiwaniu pracy zespół zawiesił działalność w 1998r. Z inicjatywy wieloletnich członków w 2012 roku ZPiT KAMIEŃ wznowił aktywność. Od tamtej pory przyciąga zapałem i zamiłowaniem do folkloru młodych ludzi z Kamienia i okolic. Przypominając początki swojej kariery tanecznej starsza część zespołu chętnie prezentuje tańce regionalne i narodowe. Zespół stara się odtwarzać zwyczaje taneczne tradycyjnie, bez zbędnych stylizacji na scenie.
Zespół w swojej malowanej skrzyni posiada przede wszystkim tańce regionalne i narodowe: rzeszowskie, lasowiackie, przeworskie, tańce starowarszawskie, poloneza oraz popisy kujawiaka, oberka i krakowiaka, przyśpiewki ludowe, kolędy, kolądki oraz widowiska obrzędowe.
Zespół posiada na swoim koncie kilka sukcesów zarówno w dziedzinie tańca jak i obrzędowości:
- wyróżnienie na 48 KARNAWALE GÓRALSKIM w Bukowinie Tatrzańskiej w lutym 2020 roku za „Kolędę z Herodem”
- I miejsce na „37 Przeglądzie Zespołów Kolędniczych” w Kolbuszowej w styczniu 2020 roku za „Kolędę z Herodem”
- II miejsce na „36 Przeglądzie Widowisk Kolędniczych” w Kolbuszowej w styczniu 2019 roku za kolędę „Z kozą na Nowy Rok”.
- III miejsce na „34 Ogólnopolskim Konkursie Tradycyjnego Tańca Ludowego” w Trzcianie w październiku 2018 roku w kategorii grup tanecznych
- III miejsce na „34 Ogólnopolskim Konkursie Tradycyjnego Tańca Ludowego” w Trzcianie w październiku 2018 w kategorii par tanecznych dla Karoliny Olszowy i Wojciecha Romanka z ZPiT KAMIEŃ
- I miejscem w „28 Wojewódzkim Przeglądzie Teatrów Jasełkowych” w Wysokiej Głogowskiej w styczniu 2018 roku w kategorii „grupy wielopokoleniowe i dorosłych” za "Kolędę z Herodem"
Instruktorem i choreografem zespołu jest Jadwiga Kula - Romanek.
„Kolęda z Rajem i Herodami”
https://www.youtube.com/watch?v=62XuqVN-Hzg
o nagrodzie im. Oskara Kolberga dla Zespołu FOLUSZ
https://www.youtube.com/watch?v=vBCfypL1Z-M
- ZESPÓŁ ŚPIEWACZY KAMIENIACY Z KAMIENIA
Zespół śpiewaczy "KAMIENIACY" powstał w 1970 roku przy Gminnej Bibliotece Publicznej. Akompaniatorem grupy był p. Mieczysław Koziarz, który przez kilka lat prowadził Zespół Śpiewaczy składający się z 34 pań. Myślą przewodnią powstania zespołu była chęć kontynuacji i kultywowania tradycji lokalnych i obyczajów ludowych po poprzednich działaczach i instruktorach (społecznikach) w dziedzinie kultury. Po odejściu p. Koziarza, rolę akompaniatora przejął p. Kassak z Niska, później p. Józef Pałka ze Stalowej Woli, a następnie p. Jan Babula oraz p. Józef Sypko. Wszystkie próby, spotkania oraz imprezy artystyczne wówczas odbywały się w Gminnej Bibliotece Publicznej, która to pełniła funkcje ośrodka kultury na terenie gminy.
W roku 1976 powołany zostaje Gminny Ośrodek Kultury, którego dyrektorem zostaje p. Edward Konior. Od tego czasu GOK stał się miejscem spotkań i koncertów. Zespół Śpiewaczy „Kamienianki” występował na wszystkich uroczystościach lokalnych (akademie i dożynki gminne) oraz na dożynkach powiatowych i wojewódzkich. W roku 1993 gościnnie koncertował na wyjeździe we Francji. Udział w przeglądach i konkursach również często kończył się sukcesami i nagrodami.
W roku 1997 kierownikiem Zespołu Śpiewaczego „Kamienianki” zostaje p. Edward Piróg. Do pań dołączają panowie i zespół przybiera nazwę „Kamieniacy”. Intensywne próby pod okiem nowego instruktora sprawiły iż zespół zaczął odnosić kolejne sukcesy. Na Ogólnopolskim Przeglądzie KGW w Kielcach wyśpiewał sobie III miejsce .
- ZASPÓŁ OBRZĘDOWY „LASOWIACZKI” Z BARANOWA SANDOMIERSKIEGO
Ten wysoko zasłużony w krzewieniu tradycyjnej kultury zespół powstał w 1976 roku z inicjatywy Marii Kozłowej – pierwszej i najdłużej działającej kierowniczki zespołu. Jej następczynią, przez kilka lat, była ówczesna dyrektor MGOK w Baranowie Sandomierskim Alina Szymczyk. Obecną kierowniczką jest Anna Rzeszutek. Istotną kwestią działalności zespołu jest umiejętność wykorzystywania gwary lasowiackiej.
W swoim repertuarze posiadają m.in.:
„Noc św. Jana” – widowisko sobótkowe
„Święto Matki Boskiej Gromnicznej”
„Czary, mary i uroki” – widowisko o odczynaniu uroków
„Narodziny”
„Zielone Świątki”
„Od Szczepana do zapustów”
Widowiska obrzędów wielkanocnych, związanych z dawną wiejską medycyną
Oprócz wielu nagród zdobytych na różnego rodzaju konkursach i przeglądach „LASOWIACZKI” mogą pochwalić się specjalnymi nagrodami, przyznanymi za osiągnięcia artystyczne i całokształt działalności:
- Nagroda Ministra Kultury i Sztuki (1983r.)
- Nagroda II st. Im. Franciszka Kotuli (1999r.)
- Nagroda Zarządu Województwa Podkarpackiego za osiągnięcia w dziedzinie kultury i sztuki ludowej (1999r.)
- Nagroda im. Oskara Kolberga (2003r.).
„Lasowiaczki” – występna „Turnieju muzyków prawdziwych”
https://www.youtube.com/watch?v=wDFSsv05uek
- ZESPÓŁ LUDOWY „GÓRNIACY” Z KOLBUSZOWEJ GÓRNEJ
Zespół powstał w 1982 roku z inicjatywy Piotra Szalacha, Maksa Starca, Mari Chruściel i Edwarda Augustyna. Niedługo potem przy działającym zespole utworzyła się również kapela ludowa. Do repertuaru śpiewaczego dołączono stare obrzędy i zwyczaje lasowiackie. Wiele z nic zarejestrowała i emitowała na antenie Telewizja Rzeszów. Obecnie kierownikiem zespołu jest Elżbieta Czachor.
- Wieczerza Wigilijna,
- Kolęda z Turoniem i Herodem,
- Obrzędy Sobótkowe,
- Zmówiny,
- Weselne i Chrzciny,
- widowisko żniwne,
- Pieczenie Chleba,
- Świniobicie.
Tradycje, obyczaje i zwyczaje lasowiackie odgrywane przez Górniaków dostrzegł
i wyróżnił w 1996 roku Minister Kultury i Sztuki odznaczając Górniaków specjalnym Dyplomem za zasługi w krzewieniu kultury ludowej. Pięć lat później podobne wyróżnienie na ręce członków Zespołu Ludowego z Kolbuszowej Górnej złożył Marszałek Województwa Podkarpackiego. Oprócz tego zespół jest zdobywcą wielu innych nagród i wyróżnień, które przywozi z rozmaitych występów i przeglądów zarówno na terenie województwa podkarpackiego jak i poza nim.
„Kolęda z Turoniem” - GÓRNIACY
https://www.youtube.com/watch?v=NZfEeq4NRXY
- ZESPÓŁ OBRZĘDOWY „MAZURZANIE” Z MAZURÓW
Zespół obrzędowy "Mazurzanie" z Mazurów działa pod patronatem Gminnego Ośrodka Kultury, Sportu i Rekreacji w Raniżowie od maja 1997 r. Członkowie zespołu pragną ocalić od zapomnienia dawne zwyczaje i obrzędy wsi lasowiackie, szczególnie z rodzinnej wsi, jak również najbliższej okolicy. W swym repertuarze posiadają przedstawienia obrzędowe związane ze Świętami Bożego Narodzenia (Wigilia, Kolęda) z Niedzielą palmową, zwyczaje sobótkowe, zwyczaje żniwne, późnojesienne (kiszenie kapusty, obróbka lnu).
Zespół występuje w charakterystycznych lasowiackich strojach. Są one zrobione na wzór dawnych ubiorów, w jakich chodzili ich pradziadowie. Wyróżniają się prostotą i skromnością. Dialogi i piosenki prezentowane są w gwarze charakterystycznej dla naszego regionu.
Zespół jest laureatem wielu nagród zdobytych na konkursach regionalnych i ogólnopolskich.
- ZESPÓŁ LUDOWY „CYGANIANKI” Z CYGAN, GMINA NOWA DĘBA
Zespołowi od chwili powstania patronuje Urząd Miasta i Gminy w Nowej Dębie. Od 1997 roku dzięki ofiarnej pracy Zofii Sędyka i obecnej kierowniczki Marii Ordon zespół ciągle poszerza repertuar koncentrując się na folklorze lasowiackim.
W swoim repertuarze posiadają m.in.:
„Zwyczaje i obrzędy wielkopostne – Wielki piątek”
„Wesele lasowiackie”
„Jasełka”
„Sobótki u Lasowiaków”.
Zespół wielokrotnie zdobywał nagrody i wyróżnienia na różnego rodzaju konkursach i przeglądach organizowanych na terenie województwa, dotyczących obrzędowości i kultury regionalnej.
- ZPIT LASOWIACY ze Stalowej Woli
Zespół Pieśni i Tańca „Lasowiacy” powstał w Zakładowym Domu Kultury w Stalowej Woli w 1956 roku. Składał się z sekcji wokalnej, tanecznej i instrumentalnej. Nazwa Zespołu „Lasowiacy” wiąże się oczywiście z regionem etnograficznym, na terenie którego znajduje się Stalowa Wola.
Od samego początku istnienia zespołu, jego celem jest ratowanie od zapomnienia ludowych tańców i pieśni regionu lasowiackiego, tworząc w artystycznym opracowaniu suity lasowiackie i grębowskie. Te piękne taneczne obrazki pozwalają zachować lasowiackie pieśni i tańce dla współczesnych miłośników folkloru.
W 2000 roku z inicjatywy kierownika artystycznego Marka Zaremby powołano do życia Stowarzyszenie Sympatyków Zespołu Pieśni i Tańca “Lasowiacy”. Celem stowarzyszenia jest wspieranie ZPiT “Lasowiacy” i “Mali Lasowiacy” działających przy Miejskim Domu Kultury w Stalowej Woli.
W repertuarze Zespołu znajdują się również pieśni i tańce innych regionów Polski: Podhala, Krakowskiego, Mazowsza, Łowickiego, Lubelskiego, Śląskiego, Sądeckiego, czy Sandomierskiego a także wiele pozycji tematycznych, współczesnych w treści i formie, które muzyką, pieśnią i tańcem wiążą przeszłość z teraźniejszością, z nowym życiem i obyczajem, zachęcając młodzież do obcowania z tradycją.
