7.1 MUZEA
- MUZEUM KULTURY LUDOWEJ W KOLBUSZOWEJ
Skansen Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej to urokliwe wsie przełomu XIX i XX wieku. Prezentują one kulturę Lasowiaków i Rzeszowiaków – grup etnograficznych zamieszkujących dawniej tereny północne obecnego województwa podkarpackiego.
Powierzchnia skansenu liczy około 30 hektarów, na których znajduje się ponad 80 obiektów dużej i małej architektury drewnianej. Wśród nich znajdują się między innymi chałupy, budynki inwentarskie, spichlerze, budynki przemysłów wiejskich takich jak młyn wodny czy wiatraki, a wreszcie budynki użyteczności publicznej (szkoła, karczma). Centrum skansenu zajmuje kościół pw. św. Marka Ewangelisty. Najstarszymi obiektami są m.in.: dwór z Brzezin
(z 1753 r.), spichlerz dworski z Bidzin (z 1784 r.), czy chałupa z Markowej (z 1804 r.).
Budynki przedstawione zostały w ich naturalnych relacjach i środowisku podobnym do tego, które im kiedyś towarzyszyło. Poszczególne obiekty zestawione są w zagrody według układu siedliska, gdzie powstały, zagrody zaś odtwarzają układy przestrzenne tradycyjnej zabudowy wsi. Wszystkie budynki – eksponaty skansenu znajdują się w naturalnym pejzażu dawnych wiosek otoczone zielenią i lasem. Nieodłącznym elementem zagród są przydomowe ogródki, sady i pasieki, pola uprawne czy stawy. W niektórych obejściach hodowane są zwierzęta.
Wnętrza mieszkalne i gospodarcze urządzone są sprzętami właściwymi dla czasu i miejsca. Obrazują one codzienne zajęcia domowe tamtych czasów. W jednej z chałup zaaranżowane jest pieczenie chleba, w innej pracę rzeźbiarza i lutnika, w innych szewca czy tkacza.
Dopełnieniem ekspozycji są pokazy prac gospodarskich i polowych dawnych rzemiosł czy rękodzieła. Organizowanych jest również wiele imprez plenerowych, stanowiących działalność upowszechnieniową. Do najważniejszych i najpopularniejszych należą organizowane od 1997 roku Prezentacje Twórczości Ludowej Lasowiaków i Rzeszowiaków.
Muzeum prowadzi różne formy działań edukacyjnych – z dziećmi, młodzieżą i rozmaitymi grupami dorosłych.
Adres strony internetowej
http://www.muzeumkolbuszowa.pl/
https://www.facebook.com/skansenkolbuszowa
https://www.youtube.com/watch?v=fRh1CSnjH78
warsztaty szycia koszul w MKL w Kolbuszowej
https://www.youtube.com/watch?v=aghSvOmlJhU
- MUZEUM ETNOGRAFICZNE W RZESZOWIE
W 1910 r. w Rzeszowie zorganizowana została pierwsza wystawa etnograficzna z okazji obchodów rocznicy Grunwaldu. To właśnie przedmioty zgromadzone na tej wystawie dały początek zbiorom etnograficznym (makiety budownictwa i wyposażenie wnętrz mieszkalnych, stroje i hafty, narzędzia rolnicze i wyroby kowalskie) i wzbudziły potrzebę utworzenia muzeum. Przełomowy okazał się rok 1935 r., kiedy gromadzone do tej pory eksponaty przekazane zostały do nowo powstającego Muzeum Regionalnemu Ziemi Rzeszowskiej. Pracę przy tworzeniu owego muzeum powierzono Franciszkowi Kotuli. Znany był on z zainteresowań kolekcjonerskich, a pracę związaną z gromadzeniem materiałów do muzeum wykonywał społecznie.
Szacuje się, że do 1939 roku zgromadzono ok. 700 eksponatów etnograficznych. W początkowym okresie funkcjonowania profil zbiorów muzeum kształtował się pod wyraźnym wpływem osobowość długoletniego dyrektora F. Kotuli. Powstało wówczas archiwum zawierające różnorodne materiały etnograficzne dotyczące przeszłości regionu, a więc teksty wywiadów z najstarszymi mieszkańcami wsi, fotografie, rysunki i nagrania magnetofonowe. W 1964 r. udostępniono pierwszą stałą wystawę ludowego stroju Lasowiaków i Rzeszowiaków.
Od 1989 r. Muzeum Etnograficzne im. F. Kotuli funkcjonuje jako oddział Muzeum Okręgowego. Mieści się w kamienicy nr 6 przy rzeszowskim Rynku.
Przez cały okres działalności w muzeum odbyło się wiele wystaw dotyczących życia i twórczości ludowej regionu lasowiackiego oraz szeroko pojętej Rzeszowszczyzny. Do najciekawszych ostatnich lat należą:
· Wystawa stała „Na co dzień i od święta” - Na wystawie prezentowane są ubiory codzienne jak i stroje świąteczne, noszone na wsi pod koniec XIX i na początku XX w. przez Rzeszowiaków, Lasowiaków i Pogórzan.
https://www.youtube.com/watch?v=6ul3bWZI0-M
· Dawna rzeźba i malarstwo ludowe – jest to wystawa stała. Dotyczy elementów kapliczek wiejskich i przykłady rzeźby ludowej od XVI do XX wieku.
· Wokół stołu – obrazuje wybrane zjawiska związane z tradycyjnym pożywieniem, np.: stół wigilijny w wiejskiej izbie, stół weselny oraz bogate wyposażenie ówczesnych izb wiejskich.
· Świat zawieszony u powały – wystawa dotycząca ozdób wykonywanych ze słomy, bibuły, jabłek, orzechów oraz opłatków, wieszanych na zielonych gałązkach.
· Zwyczaje i obrzędy doroczne – Gody – wystawa dotycząca okresu Bożonarodzeniowego podrzeszowskich wsi.
· Ludowe instrumenty muzyczne Podkarpacia – wystawa prezentuje bogactwo ludowego instrumentarium na Rzeszowszczyźnie. Aranżacje składu kapel pokazują przeobrażenia w ludowych instrumentach na przełomie lat.
· Muzyka i śpiew ludowy Podkarpacia – wystawa multimedialna prezentująca zapomniane już zasoby fonograficzne Muzeum oraz wybrane sylwetki śpiewaków i muzykantów, działających na Podkarpaciu po II wojnie światowej.
Adres strony internetowej
http://www.muzeumetnograficzne.rzeszow.pl/
https://www.facebook.com/muzeum.rzeszowie
- MUZEUM REGIONALNE W STALOWEJ WOLI
Muzeum Regionalne w Stalowej Woli stało się samodzielną instytucją kultury w 1999 roku. Sama decyzja o powstaniu takiej instytucji podjęta została już w 1997r., zaś otwarcie obecnej siedziby miało miejsce w 2002 roku.
Pierwsza stała wystawa pod tytułem „Z dziejów regionu nadsańskiego" prezentowała zabytki archeologiczne, historyczne i etnograficzne. Część etnograficzna wystawy przedstawia kulturę ludową regionu lasowiackiego ze szczególnym uwzględnieniem mikroregionu nadsańskiego. Podstawą zbioru są zabytki dotyczące kultury materialnej, społecznej i duchowej. Znajdują się tam między innymi: stroje, sztuka ludowa i plastyka obrzędowa, sprzęty gospodarstwa domowego, elementy wyposażenia chałup. Ekspozycje wzbogacają interaktywne animacje.
Misją Muzeum jest „otwieranie dla współczesnego odbiorcy przestrzeni kontaktu z dziedzictwem kultury światowej, narodowej i z wartościami dziedzictwa lokalnego”.
Muzeum oprócz działalności wystawienniczej prowadzi również działalność edukacyjną dla dzieci, młodzieży, rodzin czy niepełnosprawnych. Działania te dotyczą lokalnych zwyczajów świątecznych, dekoracji ludowych, dawnych wierzeń. Poprzez łączenie nauki z zabawą przyciągają i zachęcają do poznawania historii i tradycji przodków.
Adres strony internetowej
https://www.muzeum.stalowawola.pl/
- MUZEUM ZIEMI LEŻAJSKIEJ
Muzeum Ziemi Leżajskiej mieści się w zespole Dworu Starościńskiego w Leżajsku. Jest to muzeum regionalne, które po wieloletniej gruntownej rewaloryzacji otworzyło swoje drzwi dla zwiedzających 1 stycznia 2008r.
W skład Zespołu Dworskiego wchodzi budynek główny oraz oficyny. Na parterze budynku głównego mieści się m.in. sala wystaw czasowych i reprezentacyjna Sala Konferencyjna, w której odbywają się często okolicznościowe kameralne koncerty. Na piętrze ulokowane są wystawy stałe: Historyczna Miasta i Regionu, salonik mieszczański utrzymany w stylu eklektycznym lat 20. XX w., oraz najważniejsza Etnograficzno–Zabawkarska. Stała wystawa Browarnictwa Leżajskiego mieści się w oficynie płn.-wsch., zaś w oficynie płn.-zach. znajduje się warsztat wyrobu tradycyjnych zabawek drewnianych oraz sala wystaw czasowych.
Na placu muzealnym mieści się m.in. Park Zabawek Leżajskich, który wraz z wystawą ma za zadanie promować lokalną wytwórczość i gromadzić eksponaty z nią związane oraz zachować informacje o tradycjach i obyczajach charakterystycznych dla regionu.
Adres strony internetowej
