2.2 Sytuacja ekonomiczna – emigracje zarobkowe

Już od czasów rozbiorów tereny puszczańskie i cała wschodnia część kraju należały do najbardziej zacofanych ekonomicznie. Chłopi żyli niemal wyłącznie z rolnictwa. Gospodarstwa chłopskie były bardzo rozdrobnione i proces ten ciągle się pogłębiał. Wytwórczość przemysłowa na większą skalę właściwie nie istniała.

Rosnący przyrost naturalny, przeludnienie, brak ośrodków przemysłowych co zmuszało do poszukiwania innych źródeł zarobkowania. Galicyjscy chłopi zaczęli wyjeżdżać „za chlebem”. Emigracje ułatwiło zniesienie pańszczyzny i uwłaszczenie. Kierunkiem emigracji najczęściej były Stany Zjednoczone Ameryki Północnej, Argentyna, Kanada, Brazylia oraz rzadziej kraje europejskie, np. Dania, Francja czy Belgia. Najliczniejsza grupa Lasowiaków wybrała jednak podróż „za ocean” czyli Stany Zjednoczone Ameryki Północnej. Szacuje się, że do 1914 r. z całej Galicji wyjechało tam ok. 600 tys. osób.

Początkowo ruchy emigracyjne były spontaniczne i niezorganizowane. Z czasem chętnych do podróży do „ziemi obiecanej” zaczęli agitować pośrednicy emigracyjni. Byli to najczęściej agenci i naganiacze zatrudniani przez linie transoceaniczne. Sprzedawali oni bilety okrętowe i pomagali w „zorganizowaniu” wyjazdu. Często emigranci padali ofiarami nieuczciwych pośredników i oszustów przez co tracili oszczędności lub zapożyczone u rodziny pieniądze na wyjazd.

Tylko nikły procent wyjeżdżających za ocean powracał do domu. Wiele emigrantów pozostało w „amerykańskim śnie” zakładając tam rodziny, czasami kształcąc się i bogacąc. Jednak Ci, którzy wracali, przywozili pieniądze, za które spłacali długi, kupowali ziemie albo budowali nowe, lepsze, ładniejsze domy, poprawiali swoje warunki bytowe. Poszerzyły się również ich horyzonty myślowe, zmieniała się ich świadomość. Dzięki ich postawie i przywiezionym pieniądzom galicyjska gospodarka  i wieś zaczęła się rozwijać: zaczęły rosnąć płace najemników, produktów rolnych. Domostwa również zaczęły się zmieniać. Budowano domy z nowych materiałów, w wyższym standardzie. Zmieniało się wyposażenie domów, sprzęty gospodarskie, gliniaki zastąpiła porcelana. W  końcu zaczęły zmieniać się obyczaje i zwyczaje na wsi. 

ŹRÓDŁA:

Dudek-Młynarska E., „Jak nie na bandos, to do ameryki”- kierunek emigracji zarobkowej Rzeszowiaków i Lasowiaków przełomu XIX/XX wieku. Przyczynek do badań etnograficznych [w:] Kraj-obraz niepodległości. Życie codzienne u progu wolnej Polski, Kolbuszowa 2019.

Fudyna J., Lasowiacy. Wiejski dom mieszkalny w widłach Wisły i Sanu. Forma i Funkcja, Mielec 2014